Goumenissa: A Place You Always Return To
There are places that never really let us go, home in the truest sense, tied to childhood, memory, and the people who shape it. For our guest writer, Sofia, that place is Goumenissa, the town beneath Mount Paiko where she was born, left as a young woman, and returned to years later.
In this personal reflection, Sofia moves between the Goumenissa of her childhood and the one she found on coming home - a village that had changed, yet still moved to the same rhythm of festivals, seasons, and community she'd carried with her all along.
Over to Sofia, in her own words, in Greek:
Γουμένισσα, ένας τόπος που πάντα επιστρέφεις!
Είναι ο τόπος που αποκαλώ “σπίτι μου“. Πόσα άραγε μέρη υπάρχουν για τον καθένα μας που να δίνουν αυτή την αίσθηση? Την επιστροφή στο σπίτι; Την σύνδεση με το μικρό παιδί που ήσουν κάποτε; Τις εικόνες, τους ήχους και τα αρώματα που πότισαν τα παιδικά σου χρόνια!!
Γεννήθηκα και μεγάλωσα στην Γουμένισσα μέσα στους ήχους των χάλκινων που έπαιζαν με κάθε ευκαιρία σε γιορτές, πανηγύρια, αποχωρισμούς. Πρόλαβα τα κάρα με τα άλογα να περνάν από την γειτονιά μου χλιμιντρίζοντας και σαν παιδάκι τα κυνήγησα με άλλα παιδιά για να σκαρφαλώσω στην καρότσα τους. Έμαθα να κολυμπώ στα νερά της «πατάντσας», το ποτάμι μας, έχωσα το πρόσωπό μου κάτω από τα νερά του καταρράκτη μας, έφαγα από τα ψάρια του που ψάρευε ο αγαπημένος μου πατέρας με το πεζόβολό του. Περπάτησα στα ανοιξιάτικα λιβάδια, συνοδεύοντας τον πατέρα μου στο μάζεμα ραδικιών, διέσχισα τα ρυάκια πατώντας πέτρα πέτρα με τις μύτες για να μην βρέξω τα παπούτσια μου. Επισκέφθηκα σπίτια που είχαν γάμο για να χαζέψω δωμάτια που ήταν γεμάτα με την προίκα της νύφης, κεράστηκα λικέρ και λουκουμάκι. Έφαγα λαγκίδες με ζάχαρη για παιδιά που περπάτησαν. Χώθηκα σε εγκαταλειμμένα σπίτια. Έπαιξα κεραμιδάκια, αγαλματάκια, λάστιχο, σβόλους στα στενά δρομάκια της γειτονιάς μου. Χόρεψα μέχρι πρωινού στην Χρυσαλίς το εγκαταλειμμένο εργοστάσιο μεταξιού, κάτω από τους ήχους της Ντίσκο, χάζεψα και συμμετείχα μέχρι το ξημέρωμα στα γλέντια με κλαρίνα στην γειτονιά μου τον δεκαπενταύγουστο.
Όλα αυτά τα χώρεσα, κάπου εκεί στα τέλη της δεκαετίας του ογδόντα, σε μια βαλίτσα με λίγα ρούχα και ένα βλέμμα μελαγχολίας της μητέρας μου και έφυγα για να ανοίξω τα φτερά μου. Τα κρατούσα όμως σαν φυλαχτό και σαν σύνδεση με τις ρίζες μου όσο η νέα μου ζωή με διαμόρφωνε μέσα από τους νέους ανθρώπους, νέες συνθήκες, εμπειρίες και παραστάσεις που προστίθονταν με καταιγιστικό ρυθμό. Σπουδές, μεταπτυχιακά, καριέρα, επιτυχίες, αποτυχίες, το ένα έδινε την θέση του στο άλλο, σχέσεις, άνθρωποι, φίλοι έρχονταν έφευγαν, και όσο εγώ ζούσα σε ξέφρενους ρυθμούς η ζωή στην Γουμένισσα συνέχιζε να κινείτε σε τροχιά επαναλαμβανόμενων κύκλων.
Η απόκοσμη ησυχία της κρύας νύχτας της πρωτοχρονιάς, η γεμάτη φως ημέρα που ο σταυρός βουτάει στα κρύα νερά της Κρήνης της πλατείας. Η μυσταγωγική γιορτή του Αγίου Τρύφωνα στις 1 η Φλεβάρη με τους χορούς, το κρασί και πρώτο αεράκι να θυμίζει πως ο χειμώνας τελειώνει. Η γιορτή της Καθαρής Δευτέρας με το ξεφάντωμα και τον διαγωνισμό για το ποια από τις δύο πλατείες έχει πιο πολύ κέφι και κόσμο. Οι χαιρετισμοί στην εκκλησία της παναγίας μας, υπό το φως των καντηλιών και τα αρώματα των πρώτων ανθών της άνοιξης να μας προετοιμάζουν για την αναγέννηση. Η περήφανη ημέρα της 25 ης Μαρτίου που όλα τα καμάρια του τόπου παρελαύνουν στους κεντρικούς δρόμους του χωριού. Η μελαγχολική μεγάλη εβδομάδα, η μεγάλη Πέμπτη στο μοναστήρι του Οσίου Νικοδήμου, μια απόλυτα πνευματική εμπειρία που σε συνδέει με το θνητό και φθαρτό της ύλης σου. Η περιφορά των επιταφίων την Μεγάλη Παρασκευή με τους σπαρακτικούς ήχους των Χάλκινων και τους ύμνους τραγουδημένους από τις γυναίκες του χωριού. Η Ανάσταση, οι βόλτες και τα πικ-νικ στο ποτάμι, η Πρωτομαγιά και σιγά σιγά εμφανίζεται η ραστώνη του καλοκαιριού, η οποία τόσο γρήγορα δίνει την θέση της στις μεγάλες γιορτές και τα πανηγύρια. Του Προφήτη Ηλία στο μικρό εκκλησάκι της Καστανερής, της Αγίας Παρασκευής στο κέντρο του χωριού στα τέλη Ιούλη μας προετοιμάζουν για την μεγάλη γιορτή του δεκαπενταύγουστου. Το χωριό αλλάζει, ο κόσμος πλημυρίζει πλατείες όλες τις ώρες της ημέρας, και όλα αρχίζουν να θυμίζουν γιορτή, μια παρατεταμένη ευφορία. Το μοναστήρι μας γίνεται το κέντρο του κόσμου για λίγες μέρες και η μεγαλοπρεπή εικόνα δέχεται την αγάπη, την πίστη και την ελπίδα χιλιάδων πιστών. Και μετά έρχεται το φθινόπωρο, η φύση ντύνεται στα χρυσά και η οσμή του τσίπουρου και του κρασιού που βράζει αρχίζει να αναδύετε σε κάθε σχεδόν γειτονιά. Τρύγος, καζάνια και πάλι χάλκινα πάντα ντύνουν τον Οκτώβρη και έρχονται και τα πρώτα κάστανα να μπουν στις φωτιές και στα χεράκια μικρών παιδιών. Και μετά έρχονται οι μεγάλες νύχτες, και μαζί τους οι μεγάλες γιορτές όλες μαζεμένες σε μικρό χρονικό διάστημα και εκεί λίγες ημέρες πριν την μαγική μέρα των Χριστουγέννων οι φωτιές – η βραδιά κολιντε μπάμπω – και τα γλέντια να ζεσταίνουν της καρδιές των ανθρώπων φέρνουν τους ανθρώπους πιο κοντά μεταξύ τους.
Και ο κύκλος αυτός κλείνει για να δώσει την θέση του σε έναν νέο κύκλο. Και το Πάικο μας να δεσπόζει αγέρωχο σας πατέρας που θαυμάζει το
παιδί του καθώς αυτό μεγαλώνει και ωριμάζει.
Και 15 χρόνια μετά, ο δικός μου κύκλος μακριά από την Γουμένισσα έκλεισε με την επιστροφή μου στον τόπο μου και τα όνειρά μου για μια νέα ζωή. Και ενώθηκε με τους κύκλους όλων εκείνων των ανθρώπων που είχα αφήσει, αλλά και νέων που διασταυρωθήκαμε στην πορεία. Γύρισα και βρήκα μια Γουμένισσα αλλαγμένη. Όπως και εγώ έτσι και το χωριό μου είχε χάσει την αθωότητα και την πληθωρικότητα της δεκαετίας του 80 αλλά βάδιζε με φόρα στην εποχή του νέου millennium. Και εκεί έγινε το μαγικό. Εκεί που πίστευα ότι ο κύκλος μου θα περιορισθεί σε μια ομάδα ανθρώπων που με συνόδεψαν στο πρώτο διάστημα, νέοι, δραστήριοι, ονειροπόλοι, άνθρωποι και ομάδες με συμπεριέλαβαν στους δικούς τους κύκλους. Η Μαρία, που επέστρεψε και αυτή ένα χρόνο μετά από εμένα με το προσωπικό της όραμα και αγώνα, για μια άλλη Γουμένισσα, πόλο έλξης ψαγμένων και εναλλακτικών επισκεπτών που θα βιώσουν την φιλοξενία της μετέχοντας σε διάφορες δράσεις την φύση και το βουνό.. Η Χρυσή ως πρόεδρος του ορειβατικού συλλόγου μαζί με την υπόλοιπη ομάδα του ορειβατικού έφεραν τον κόσμο στα μονοπάτια του Πάικου και εκατοντάδες αθλητές στον ημιμαραθώνιο του κάθε Νοέμβρη. Η Κατερίνα με την εναλλακτική της προσέγγιση για τις ανατολικές πρακτικές ευεξίας, η Αναστασία με την feet ομάδα της που τόλμησε να διοργανώσει και να καθιερώσει τον πρώτο αγώνα δρόμου της Γουμένισσας. Η Αχίλλεια που ονειρεύτηκε και «δημιούργησε» την θεατρική ομάδα, την νεανική χορωδία, την ζωγραφική των παιδιών, την φωτογραφία τον πολιτισμό. Η Janet, η κομψή Αμερικάνα που έκανε και αυτή «σπίτι» της την Γουμένισσα και αφού την γεύτηκε και την χόρτασε αποφάσισε να κάνει δουλεία της το να την αναδείξει στα πέρατα της γης. Και για να μην αδικήσω κανέναν τόσοι άλλοι άνθρωποι που έδιναν όλη τους την ενέργεια και τον χρόνο για να διασώσουν και να μεταδώσουν την παράδοση μέσα από την δράση των πολιτιστικών μας συλλόγων, άνθρωποι που κόντρα στην εποχή προσπαθούν να κρατήσουν τους νέους κοντά στον αθλητισμό δίνοντας διέξοδο και την προσωπική τους μάχη μέσα από τους πολυάριθμους αθλητικούς συλλόγους. Ήρθα λοιπόν κοντά, γνώρισα, ανακάλυψα ή και θυμήθηκα όλα αυτά για τα οποία άξιζε που γύρισα, έγινα φίλη, παρέα, μέλος, υποστηρικτής ανθρώπων και ομάδων που οδηγούν τον τόπο στην πρόοδο.
Και κάπως έτσι έσμιξαν τροχιές και ενώθηκαν κύκλοι σε ένα ανθρώπινο σπιράλ, όπως ακριβώς σμίγουμε όλοι κάτω από τον έναστρο ουρανό του δεκαπενταύγουστου, με τους ήχους των χάλκινων και τις μυρωδιές της ξυνόμαυρου χορεύοντας σε χορούς κυκλωτικούς !!!
Σοφία Σλαύκου
17/08/2026
Have your own Goumenissa story to share? We'd love to hear it - get in touch with us.
And if you'd like to create a story of your own, book an experience with us and come find out what draws people back to this place, again and again.
Scheduling Visits
For personalized tours or to arrange visits, contact The Goumenissa Project.
